ဝစီ (အေျပာ)....

ဗုဒၶဘာသာ၀င္တုိ႔၏ အေၿခခံအားၿဖင့္ေစာင့္ထိန္းက်င့္သုံးအပ္သည့္ သီလမ်ားကုိ
“ စာရိတၱသီလ ” ႏွင္႕ “ ၀ါရိတၱသီလ ”ဟူ၍ ႏွစ္မ်ိဳးခဲြၿခားထားသည္။
စာရိတၱသီလဟူသည္မွာ ၿပဳရမည့္၀တၱရားအသြယ္သြယ္ကုိ မၿငင္းမပယ္ၿပဳက်င့္လုိက္နာၿခင္းၿဖစ္သည္။ ၀ါရိတၱသီလဟူသည္မွာ မသင့္ေလ်ာ္မမွန္ကန္သၿဖင့္
တားၿမစ္ထားေသာအရာမ်ားကုိ မၿပဳလုပ္ဘဲေရွာင္လဲႊေနၿခင္းၿဖစ္သည္။
ေရွာင္က်ဥ္အပ္ေသာ အရာမ်ားကုိ 'ဒုစရုိက္'ဟုေခၚပါသည္။ဒုစရုိက္၏တခုၿခင္းအဓိပၸာယ္မွာ
(ဒု= မေကာင္းေသာ။ စရုိက္/စာရိတၱ=အက်င့္) ဟုဆုိလုိပါသည္။

ဒုစရုိက္ (၁၀)မ်ိဳးရွိပါသည္။ ယင္းတုိ႔မွာ ကုိယ္ၿဖင့္ၿပဳေသာ ဒုစရုိက္(ကာယကံ) (၃)ခု၊ ႏႈတ္ၿဖင့္ၿပဳေသာ
ဒုစရုိက္(၀စီကံ) (၄)ခု၊ စိတ္ၿဖင့္ၿပဳေသာ ဒုစရုိက္(မေနာကံ) (၃)ခုတုိ႔ၿဖစ္ပါသည္။
စကားေၿပာၿခင္းဟူသည္မွာ ႏႈတ္မွ(၀စီကံ)တြင္ အက်ဳံး၀င္ပါသည္။ ၀စီကံဒုစရုိက္(၄)ခုမွာေအာက္ပါအတုိင္း
ၿဖစ္သည္။။

(၁) မဟုတ္မမွန္ေၿပာဆုိၿခင္း (မုသာ၀ါဒ)
(၂) ကုန္းေခ်ာ၊ ကုန္းတုိက္ ေၿပာၿခင္း (ပိသုဏ၀ါစာ)
(၃) ၾကမ္းတမ္းစြာေၿပာၿခင္း (ဖရုႆ၀ါစာ)
(၄) အက်ိဳးမဲ့ ၊အခ်ည္းႏွီး ၿပိန္ဖ်င္းစကားေၿပာၿခင္း (သမၹပၸလာပ၀ါစာ)

ကာယသုစရုိက္ သံုးပါး
သတ္သတ္ခုိးျခင္း မွားယြင္းကာမ ဤသံုးဝ မွတ္ၾက ကာယကံ
ဝစီဒုစရုိက္ ေလးပါး
မုသားကုန္းတုိက္ ရိုင္းမုိက္ၾကမ္းညစ္ အႏွစ္မပါ
ေျပာဆုိကာ ေလးျဖာ ဝစီကံ
မေနာဒုစရိုက္ သံုးပါး
သူ႕ပစၥည္းကုိ ရလုိေတြးၾကံ သူပ်က္ရန္ကုိ ၾကံစည္စဥ္းစား
အယူမွား သံုးပါးမေနာကံ။
ကုိယ္သံုးႏႈတ္ေလး စိတ္ေတြးသံုးသာ ဤဆယ္ျဖာ မွတ္ပါ ဒုစရုိက္။
ဒုစရုိက္တရား ျပဳသူမ်ား လားရ ပယ္ေလးတန္ သုစရုိက္တရားက်င္႕သူမ်ား လားရ နတ္နိဗၺာန္
(ခ်မ္းေျမ႕ဆရာေတာ္)

လူသားေတြအတြက္ အေျပာကေတာ႕ အေရးၾကီးဆံုးပါပဲ
“ ႏႈတ္ေၾကာင္႕ေသ လက္ေၾကာင္႕ ေၾက ” ဆုိသလိုပါပဲ
ျမတ္စြာဘုရားက ရွင္ရာဟုလာကုိ ဒီလုိေလး ေဟာၾကားခဲ႕ပါတယ္

အေျပာ (၀စီကံ)

ေျပာမည္ၾကံလဲ၊ သင္႔စိတ္ထဲ၊ အျမဲဆင္ျခင္ပါ။
မိမိ သူတပါး၊ ႏွစ္ဦးသား၊ ဘယ္သူ႔မ်ား ထိမည္လဲ။
ထိခိုက္ႏိုင္ျငား၊ အေျပာမ်ား၊ မမွားေရွာင္ၾကဥ္ပါ။
ေျပာဆဲမွာလဲ၊ သင္႔စိတ္ထဲ၊ အျမဲဆင္ျခင္ပါ။
မိမိ သူတပါး၊ ႏွစ္ဦးသား၊ ဘယ္သူ႔မ်ား ထိသလဲ။
ထိခိုက္ႏုိင္ျငား၊ အေျပာမ်ား၊ မမွားေရွာင္ၾကဥ္ပါ။
ေျပာျပီးျပန္လဲ၊ သင္႔စိတ္ထဲ၊ အျမဲဆင္ျခင္ပါ။
မိမိ သူတပါး၊ ႏွစ္ဦးသား၊ ဘယ္သူ႔မ်ား ထိျပီလဲ။
ထိခိုက္ႏိုင္ျငား၊ အေျပာမ်ား၊ မမွားေရွာင္ၾကဥ္ပါ။

ကာယ နဲ႕ မေနာ လဲ ဒီတုိင္းပါပဲ


ဤ၀စီဒုစရုိက္(၄)မ်ိဳးတုိ႔ကုိ ကြ်ႏု္ပ္တုိ႔သည္ တစ္ခုမဟုတ္တစ္ခု ေန႔စဥ္ႏွင့္အမွ်က်ဴးလြန္မိလ်က္သားၿဖစ္ေန
ၾကေလသည္။ ၀စီဒုစရုိက္ေလးမ်ိဳးကုိ ေရွာင္ၾကဥ္အပ္သည္ဟုသိထားၾကေသာဗုဒၶဘာသာ၀င္တုိ႔သည္လည္း ေန႔စဥ္ဘ၀မ်ားတြင္ သိလ်က္ႏွင့္က်ဴးလြန္မိတက္ၾကပါတယ္။
မုသားေၿပာၾကားၿခင္းသည္ အလြန္အႏၱရာယ္ၾကီးပါတယ္။ လူအခ်င္းခ်င္းတုိ႔သည္ စကားကုိအားကုိးၿပီးယုံထုိက္မယုံထုိက္ ဆုံးၿဖတ္ကာဆက္ဆံရၿခင္းၿဖစ္ရာ မမွန္ေသာစကားကုိအားကုိးက
ေလာကသည္ လိမ္လည္မႈအမွားမ်ားၿဖင့္ အတိၿပီးကာ ကေမာက္ကမၿဖစ္သြားပါလိမ့္မယ္။ မုသားဆုိရာတြင္
အရာ၀တၱဳက ဟုတ္မွန္ပါလ်က္မဟုတ္ဟုေၿပာၿခင္းသည္လည္းေကာင္း၊ အရာ၀တၱဳကမဟုတ္မွန္ပါလ်က္ႏွင့္
ဟုတ္မွန္ပါသည္ဟု ေၿပာဆုိၿခင္းသည္လည္းေကာင္းႏွစ္မ်ိဳးစလုံးမုသားထုိက္ေပသည္။
မုသားေၿမာက္ၿခင္းအဂၤါေလးရပ္ရွိပါတယ္...ယင္းတုိ႔မွာ..
(၁) မဟုတ္မမွန္ေသာ အေၾကာင္းအရာၿဖစ္ၿခင္း၊
(၂) မဟုတ္မမွန္ေၿပာဆုိၿခင္းၿဖင့္ သူတစ္ပါးအားအမွားသိေစလုိေသာစိတ္ဆႏၵရွိၿခင္း။
(၃) ထုိစိတ္ဆႏၵအတုိင္း ကုိယ္ႏႈတ္လုံ႔လၿပဳၿခင္း၊
(၄) တစ္္ဖက္သားကလည္းအမွားကုိသိသြားၿခင္းတုိ႔ၿဖစ္သည္
'မုသားေၿပာေသာပုဂၢဳိလ္မွာ မလုပ္ရဲတဲ့အကုသုိလ္ဘာမွမရွိေတာ့'ဟုဆုိပါသည္။ (ဤတြင္ မွတ္သားစရာေကာင္းလွေသာ ဗုဒၶၾသ၀ါဒတစ္ရပ္ရွိပါသည္။ မမွန္ေသာစကားကုိေၿပာၿခင္းသည္ အၿပစ္ၿဖစ္သည္ဆုိလွ်င္ အမွန္ကုိမေၿပာဘဲတိတ္ဆိတ္စြာေနၿခင္းသည္ေကာ အၿပစ္ေၿမာက္ပါသလားဟူေသာအခ်က္ၿဖစ္သည္။ ၿမတ္စြာဘုရားရွင္က ႏွစ္မ်ိဳးခဲြၿပ၍မိန္႔ၾကားေတာ္မႈခဲ့ပါသည္။
အက်ိဳးမရွိလွ်င္ ဘာမွ်မေၿပာေသာ္လည္းေၿပာသင့္၍ ေၿပာၿခင္းသည္ေမတၱာပင္ၿဖစ္သည္။ ေၿပာသင့္ပါလ်က္
မေၿပာၿခင္းသည္ တာ၀န္မေက်မႈပင္ၿဖစ္၍ အၿပစ္ထုိက္ပါသည္။မုသာ၀ါဒ ေၿပာဆုိၿခင္း၏ အၿပစ္ကုိ ခ်မ္းေျမ႕ဆရာေတာ္က

မုသာဝါဒီ ထုိသူသည္ကား
ပလီပလာ သစၥာမတည္ ေျပာတတ္သည္မုိ႕
မပီစကား မညီသြားႏွင္႕ ပုပ္ညား ပါးစပ္
ကုိယ္ေျခာက္ကပ္လွ်က္
ညစ္ထပ္အိေျႏၵ ကိုယ္ေနမလွ
ၾသဇာက်၏ ႏႈတ္ကၾကမ္းေထာ္
စိတ္လက္ေပၚ၍ ေသေသာ္ ဒုကၡတိ
လားရဘိသည္ ရ၏ ဆုိးက်ိဳးမ်ားစြာတည္း ။
(လုိအပ္တာရွိလွ်င္ ျပန္ေရးသူ အျပစ္ျဖစ္ေၾကာင္း စာအုပ္မရွိေသာေၾကာင္႕ ငယ္ငယ္က ရြတ္ခဲ႕ရတာကုိ ျပန္ခ်ေရးလုိက္ရပါသည္)


ကုန္းေခ်ာ ကုန္းတုိက္ ေၿပာဆုိၿခင္းသည္လည္း လြန္စြာအႏၱရာယ္ၾကီးလွပါသည္။ မွန္ကန္ေသာဆက္ဆံေရးၿဖင့္ သင့္ၿမတ္ေနသည့္ႏွစ္ဦး ႏွစ္ဖက္ၾကား အထင္အၿမင္လဲြမွားေအာင္ သံသယမွ
အာဃာတအထိၾကီးထြားေအာင္ ကုန္းေခ်ာစကားေၿပာၿခင္းသည္ ေၿပာသူအတြက္သာမက နာသူအတြက္ပါ
အႏၱရာယ္ၾကီးမားလွပါတယ္။ ပိသုဏ၀ါစာသည္နားလည္မႈ၊ ေမတၱာတရား၊ စာနာၿခင္းမ်ားႏွင့္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကုိ
ၿခိမ္းေၿခာက္ပ်က္စီးေစေသာ ဧရာမ မေကာင္းမႈဒုစရုိက္ပင္ၿဖစ္ပါသည္။
သာဓက ျပရေသာ္.....

ကသပ ဘုရားရွင္လက္ထပ္ေတာ္အခါတံုးက အမ်ိဳးသား ၂ ေယာက္တို႕သည္ ရဟန္းျပဳျပီးလွ်င္ အက်င္႕သီလႏွင္႕ျပည္႕စံု၍ ရြာငယ္တခုတြင္ ေနထုိင္သီတင္းသံုးၾကေလသည္ ထုိေနရာသုိ႕ ယုတ္မာေသာ အလုိဆုိးရွိေသာ အာဂႏၱဳရဟန္းတပါး ေရာက္လာေလသည္ ထုိရဟန္းအား ေက်ာင္းေနရဟန္းတုိ႕သည္ ခရီးဦးၾကိဳဆုိျပဳလ်က္ ေနရာေပးၾကေလသည္

၂ ရက္ေျမာက္ေန႕တြင္ ထုိ အာဂႏၱဳရဟန္းကုိ ေခၚ၍ ဆြမ္းခံထြက္ၾကေလသည္ ရြာသူရြာသားတုိ႕ ေျမာက္ျမားစြာေသာ လွဴဖြယ္ဝတၳဳ တုိ႕ကုိ ေလာင္းလွဴၾကသည္ အာဂႏၱဳရဟန္းသည္ ရြာသူရြာသားမ်ား၏ ေစတနာ သဒၶါတရား ေကာင္းျခင္း ေက်ာင္းသခၤမ္း၏ အာဝါသႏွင္႕ ျပည္႕စံုျခင္းတုိ႕ကုိ တပ္မက္၍ ေက်ာင္းေန ရဟန္း ၂ ပါးတုိ႕ကုိ မသင္႕ျမတ္ေအာင္ ကုန္းတုိက္စကား ေျပာၾကားေလသည္ ေျပာစတြင္ ရဟန္း ၂ ပါးသည္ မယံုၾကည္ၾကေသာ္လည္း အၾကိမ္ၾကိမ္ေျပာပါမ်ားလာေသာအခါတြင္ ထုိ ရဟန္း ၂ ပါးတုိ႕သည္ အခ်င္းခ်င္း စကားမဆုိ အရိုအေသမျပဳၾကေတာ႕ဘဲ ကာလရွည္ျမင္႕စြာ ျဖစ္ေသာ အခ်စ္သည္ ျဖန္းျဖန္းကြဲ၍ သပိတ္သကၤန္းကုိ ယူျပီးလွ်င္ အသီးသီး ခ်မ္းသာရာအရပ္သုိ႕ သြားၾကကုန္၏

ကုန္းတုိက္ေသာ ရဟန္းသည္ သူေတာ္ေကာင္းရဟန္း ၂ ပါး၏ ခ်စ္ျခင္းကို ခြဲမိေလျပီဟု ေနာင္တၾကီးစြာရျပီး ဝပၸဋိသာရ = စိတ္ႏွလံုးပူပန္မႈ ႏွိပ္စက္ေသာေၾကာင္႕ စိုးရိမ္ျခင္းအဟုန္ျဖစ္၍ နာမက်န္းျဖစ္လ်က္ မၾကာမီေသေလသည္ ထုိ ကုန္းတုိက္မိေသာ ပိသုဏဝါစာကံေၾကာင္႕ အဝီစိ ငရဲက်ေနလသည္

ရဟန္း ၂ ပါးလည္း ေနာက္ကာလတြင္ အက်ိဳးအေၾကာင္းကုိသိသျဖင္႕ အခ်င္းခ်င္းမိမိတုိ႕ ေက်ာင္းသုိ႕ျပန္လာျပီးလွ်င္ တပါးႏွင္႕တပါး သည္းခံခြင္႕လႊတ္၍ ေမတၱာျဗဟၼစုိရ္ျဖင္႕ ေနထုိင္ၾကေလ၏ ပိသုဏဝါစာကံ (ကုန္းတုိက္ျခင္း) ၏ ေၾကာက္မက္ဖြယ္ေကာင္းပံုကုိ သံေဝဂ ယူ၍ ရဟန္းတရား အားထုတ္ၾကရာ အရဟတၱဖုိလ္ သုိ႕ ေရာက္ၾကေလသည္

ထုိကုန္းတုိက္ေသာ ရဟန္းမွာမူ ဘုရားတဆူႏွင္႕ တဆူၾကားၾကာျမင္႕စြာေသာ ကာလပတ္လံုး ငရဲတြင္ က်ခံရျပီး ေဂါတမျမတ္စြာဘုရား လက္ထက္ဝယ္ ရာဇျဂိဳဟ္ျပည္၏ အနီးတြင္ ပူတိမုချပိတၱာျဖစ္ရေလသည္ ထုိျပိတၱာ၏ ကိုယ္ကား ေရႊအဆင္းနွင္႕ တူ၏ ခံတြင္းမွ ပုိးေလာက္တုိ႕သည္ ထြက္ကုန္သည္ ထုိမွ ဤမွ ခံတြင္းကုိ ခဲကုန္၏ အရပ္ထက္ဝန္းက်င္ ပ်ံ႕ႏွံ႕၍ မေကာင္းေသာ အနံ႕လႈိင္ျပီးလွ်င္ မစင္ပုပ္ငရဲတြင္ ကာလရွည္ျမင္႕စြာ ခံရေလသည္ ပိသုဏဝါစာ၏ အျပစ္ကား ေၾကာက္မက္ဖြယ္ေကာင္းလွေပသည္

ဖရုႆ၀ါစာ- ၾကမ္းတမ္းစြာေၿပာဆုိၿခင္းသည္ကား ေဒါသကုိအေၿခခံလ်က္ေမာဟ (မသိနားမလည္ၿခင္း)ၿဖင့္
မြမ္းမံကာထြက္ေပၚလာေသာ ဆဲေရးတုိင္းထြာ က်ိန္ဆဲအၿပစ္တင္ၿခင္းပင္ၿဖစ္သည္။ ၾကမ္းတမ္းရုိင္းပ်ေသာစကားလုံးတုိ႔ကုိ မည္သူမွ်မႏွစ္သက္ၾကပါ။။ ဖရုႆ၀ါစာ၏ အက်ိဳးဆက္မွာ အမုန္းႏွင့္
ရန္ဖက္ၿဖစ္ၿခင္းပင္ၿဖစ္ပါသည္။

သမၹပၸလာပ၀ါစာ- ၿပိန္္ဖ်င္းေသာစကားဟူသည္ကား အႏွစ္မဲ့၊ အက်ိဳးမဲ့ေသာစကားသြမ္း၊ စကားဖ်င္း၊
စကားေပါ့မ်ားကုိဆုိလုိပါသည္။ လူမႈဘ၀အတြင္းေနထုိင္ရွင္သန္ရသူမ်ားအဖုိ႔ ၾကိမ္ဖန္ေပါင္းမ်ားစြာ
အမႈအမွတ္မဲ့ေၿပာဆုိၿဖစ္ေသာ စကားမ်ိဳးလည္းၿဖစ္သည္။ဤစကားမ်ိဳး ေၿပာဆုိေလ့အက်င့္စဲြသူမ်ားမွာ အသိဥာဏ္အလဟႆ ကုန္ဆုံးၿခင္းႏွင့္တန္ဖုိးမဲ့ လွ်ပ္ေပၚေသာဘ၀ကုိ တည္ေဆာက္မိၿခင္းစသည့္အၿပစ္မ်ားကုိ ခံစားၾကရမည္ၿဖစ္ပါသည္။

“ ေကာင္းတာလုပ္ရင္ ေကာင္းတာျဖစ္မယ္ ” လုိ႕ ကုိယ္ကေတာ႕ ယံုတယ္ေလ
သူေတာ္ေကာင္းေတြရဲ႕ ဂုဏ္ရနံ႕ဟာ ေကာင္းသတင္းေလညွင္းေဆာင္ဆုိသလုိပဲ ဟုိး အထက္ ဘဝဂ္ ထိေအာင္ ပ်႔ံႏွံ႕တယ္ဆုိတာကုိ ေဆာင္ပုဒ္ေလးျဖင္႕ ေဖာ္ျပထားပါတယ္

သူေတာင္းေကာင္း၏ ဂုဏ္ရနံ႕
စပယ္ၾကက္ရံုး ဂမုန္းႏွင္းဆီ ပန္းေထြလီတုိ႕ ေလေျပေလညွင္း
သူေဆာင္ၾကဥ္း၍ ပ်ံ႕သင္းေမႊးၾကိဳင္ ေလေအာင္လႈိင္လည္း မလိႈင္ေလညာ
မေမႊးသာဘူး ဆယ္ျဖာသုစရုိက္ စံုညီျပည္႕မူ ထိုသည္႕သူ၏
ေမႊးၾကဴသင္းပ်ံ႕ ဂုဏ္ရနံ႕ကား ပ်ံ႕ႏွံ႕ေအာက္ထက္ ေလဆန္တက္၍
ဘဝဂ္တုိင္ထိ ပ်ံ႕လႈိင္ဘိသည္ သူ၏သီလ ျဖဴေသာေၾကာင္႕။
(ခ်မ္းေျမ႕ဆရာေတာ္)

ခုေခတ္မွာေတာ႕ ကုိယ္တုိ႕ေတြက စကားကုိ သိပ္မ်ားမ်ားစားစား ေျပာေလ႕မရွိေတာ႕ပါဘူး မ်ားေသာအားျဖင္႕ တခုခုဆုိ Blog ေပၚတင္လုိက္တာပဲေလ အဲလုိပဲ ဘေလာ႔ဂ္ေပၚကေန စာေရးျခင္းျဖင္႕ ကုန္းတုိက္ျခင္းမ်ားသည္လဲ ဝစီကံေျမာက္တယ္လုိ႕ ကုိယ္ကေတာ႕ ထင္တာပဲေလ (ကင္းေဝးႏိုင္ၾကပါေစလုိ႕ ဆုေတာင္းေပးလုိက္ပါတယ္).......

အခ်ဳပ္ဆုိရေသာ္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားအေနၿဖင့္ ကာယကံ၊ ၀စီကံ၊မေနာကံ တည္းဟူေသာကံသုံးပါးမွ
၀စီကံဒုစရုိက္ (၄)ပါးကုိအတက္ႏုိင္ဆုံးေစာင့္ထိန္းလွ်က္..ကုသုိလ္ဘာ၀နာမ်ားတုိးပြားက်င့္ၾကံအားထုတ္ၿပီး
သီလ သမာဓိ ပညာၿပည့္စုံၾကြယ္၀ၾကလွ်က္ ..ေရွ႔ဆက္ေလွ်ာက္မည့္ဘ၀လမ္းတုိင္းတြင္
အမွားအယြင္းမရွိေစဘဲ ..မိမိတုိ႔အလုိခ်င္ဆုံးအတမ္းတဆုံး နိဗၺာန္ခရိီးလမ္းကုိတက္လမ္းၾကပါစုိ႔လုိ႔
တုိက္တြန္းေၿပာၾကားလုိက္ရပါေတာ့သည္။ ။ ။

မတည္ျမဲျခင္း အနစၥ ဆင္းရဲျခင္း ဒုကၡ ပုဂၢိဳလ္သတၱဝါ အတၱ ငါမဟုတ္ျခင္း အနတၱသေဘာတုိ႕ကုိ နစ္ေနာသက္ဝင္ အမွန္ျမင္လွ်က္ ခင္မင္မႈ သမုဒယ ပယ္ႏိုင္ၾက၍ ဒုကၡခပ္သိမ္း ကင္းျငိမ္းရာ ခ်မ္းသာစစ္ ခ်မ္းသာမွန္ ျမတ္နိဗၺာန္ကုိ ဧကန္မုခ် ေရာက္ႏိုင္ၾကရန္ သတိပဌာန္ေလးပါး ျမတ္တရားကုိ ပြားမ်ားအားထုတ္ၾကပါစုိ႕။ ။ ။

Credit to : http://nyeinayetun.blogspot.com/2008/10/blog-post_09.html
ပံုျပင္သာဓကေလး ရွာေပးတဲ႕ စိုင္း အတၱ၏ ဒဏ္ရာမ်ား ကုိ ေက်းဇူးတင္ပါသည္